Hai kỹ năng mà mọi nhà lãnh đạo tương lai đều phải làm chủ

Lãnh đạo thời nay chưa bao giờ là việc dễ dàng. Áp lực tâm lý từ những tin tức dồn dập, sự phân tâm bởi các thông báo không ngừng nghỉ, cùng dòng chảy công việc khẩn cấp liên tục đổ về từ mọi nền tảng đang kéo người lãnh đạo về nhiều hướng cùng một lúc. Trong một bối cảnh như vậy, việc hoạch định cho tương lai gần như là điều bất khả thi.

Thế nhưng, như Ken Blanchard và Mark Miller đã nói: "Mọi hành trình lãnh đạo thực chất đều phải bắt đầu bằng một bức tranh về tương lai."

Câu nói này được trích từ cuốn sách bán chạy nhất của họ: The Secret: What Great Leaders Know and Do (Bí mật: Những điều nhà lãnh đạo vĩ đại biết và làm).

Trong đó, hai nguyên tắc của mô hình SERVE - See the Future (Tầm nhìn tương lai) và Reinvent Continuously (Tái tạo liên tục) đặc biệt quan trọng vào lúc này, khi mà năng lực tư duy dài hạn và khả năng phác thảo một viễn cảnh tương lai đầy cảm hứng trở nên thiết yếu hơn bao giờ hết.

Bí mật số 1: Hành trình lãnh đạo bắt đầu từ việc nhìn thấy tương lai

Một nhà lãnh đạo sẵn sàng cho tương lai luôn chủ động định hướng tương lai. Kỹ năng lãnh đạo này không đơn thuần chỉ là dự báo xu hướng hay suy đoán những gì sắp xảy ra. Bản chất của nó là nhìn ra một tương lai mong muốn và kiến tạo nên một tầm nhìn hấp dẫn, một tầm nhìn đủ sức khơi dậy niềm đam mê ngay trong chính bản thân bạn. Việc dẫn dắt tổ chức tiến vào tương lai phải bắt đầu từ việc kết nối với một nguồn cảm hứng mang tính đại tự sự: một điều gì đó lớn lao hơn chính bản thân bạn và có sức lan tỏa mạnh mẽ đến những người xung quanh.

Tầm nhìn đầy thuyết phục phía sau tổ chức mang tên Miracle Messages chính là một minh chứng truyền cảm hứng cho điều này. Khi nhà khởi nghiệp xã hội Kevin Adler mất đi người chú yêu quý của mình, ông Mark - một người vô gia cư sống chung với căn bệnh tâm thần phân liệt, anh bắt đầu trăn trở về những điều mình có thể làm cho những người phải ngủ trên đường phố mỗi đêm.

Kevin đã dành ra một năm để trò chuyện và thấu hiểu những người hàng xóm vô gia cư của mình. Đó cũng là cơ duyên anh gặp Jeffrey, người đã mất liên lạc với gia đình suốt 22 năm. Kevin đã ghi lại một đoạn video ngắn lời nhắn của Jeffrey gửi đến chị gái và đăng lên một hội nhóm Facebook tại quê nhà của họ. Chỉ trong vòng một giờ, hàng trăm người đã phản hồi bài viết, một số người còn đề nghị hỗ trợ việc làm và chăm sóc y tế. Chị gái của Jeffrey được gắn thẻ (tag) vào bài viết, và điều đó đã dẫn đến cuộc đoàn tụ của họ.

Đó chính là nguồn cảm hứng định hình nên tầm nhìn của Kevin Adler: một thế giới nơi không một ai phải trải qua cảnh vô gia cư trong sự cô độc. Bức tranh tương lai đầy thuyết phục mà anh phác thảo là: "mọi người ở khắp mọi nơi sẽ được truyền cảm hứng để đón nhận những người hàng xóm vô gia cư của mình, không phải như một vấn đề cần giải quyết, mà là những con người cần được yêu thương."

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Kevin đã thành lập Miracle Messages, một tổ chức phi lợi nhuận giúp những người vô gia cư thiết lập hệ thống hỗ trợ xã hội và ổn định an ninh tài chính. Được vận hành bởi đội ngũ nhân sự tràn đầy cảm hứng và sử dụng thành thạo các công cụ kết nối kỹ thuật số, đến nay tổ chức đã giúp hơn 1.000 gia đình trên toàn thế giới được đoàn tụ.

Kiến tạo tầm nhìn từ chính vị trí của bạn

Việc xây dựng tầm nhìn không phải là đặc quyền duy nhất của những nhà khởi nghiệp lý tưởng hay những giám đốc điều hành có sức hút đại chúng. Tầm nhìn có thể bắt nguồn từ bất kỳ đâu. Nếu đang là một trưởng nhóm, bạn hoàn toàn có thể đồng hành cùng đội ngũ của mình để thiết lập một tầm nhìn chung. Dưới đây là những câu hỏi cốt lõi mà bạn cần đặt ra:

• Tôi muốn đội ngũ này đạt được những thành tựu gì?
• Tôi mong muốn điều gì sẽ trở thành hiện thực trong tương lai, dù hiện tại nó chưa xuất hiện?
• Tại sao những người khác lại phải quan tâm và hướng về viễn cảnh tương lai này?
• Đâu là những giá trị cốt lõi sẽ dẫn đường cho hành trình của chúng ta?

Bí mật số 2: Lãnh đạo thành công nhờ liên tục tái tạo

Nếu việc nhìn thấy tương lai giúp xác định điểm đến, thì liên tục tái tạo chính là chiếc chìa khóa đảm bảo bạn thực sự đặt chân được tới đó. Thế giới không bao giờ đứng yên. Khi bối cảnh thay đổi, bạn buộc phải thích nghi và điều chỉnh hành trình để chạm tới viễn cảnh tương lai mong muốn. Các hệ thống định vị máy bay hiện đại luôn thực hiện những điều chỉnh nhỏ liên tục để giữ cho máy bay không đi chệch đường bay. Tương tự như cơ chế tự tái hiệu chuẩn đó, bạn cũng cần phải liên tục tự điều chỉnh chính mình.

Điều này đồng nghĩa với việc sở hữu thứ mà Blanchard và Miller gọi là “sự hoài nghi lành mạnh đối với trạng thái hiện tại” (a healthy disrespect for the status quo). Những nhà lãnh đạo sẵn sàng cho tương lai không bao giờ mặc định rằng những gì hiệu quả ngày hôm qua sẽ tiếp tục phát huy tác dụng vào ngày mai. Họ không ngừng tìm kiếm giải pháp để cải tiến, thích ứng và tiến hóa. Quá trình tái định hình này diễn ra trên ba phương diện cốt lõi: Bản thân (Self), Hệ thống (Systems) và Cấu trúc (Structure).

1. Tái tạo bản thân (Reinvent Yourself)

Hãy quan sát bất kỳ nhà lãnh đạo nào mà bạn ngưỡng mộ, bạn sẽ nhận thấy họ đều là những người không ngừng học hỏi. Họ luôn cởi mở đón nhận thông tin và ý tưởng mới để hiện thực hóa tầm nhìn của mình. Họ sở hữu một năng lực đặc biệt trong việc tự tái định hình bản thân.

Bạn cũng có thể làm được điều tương tự. Bí quyết nằm ở chỗ tập trung vào việc học. Như Blanchard và Miller đã đúc kết: "Nếu bạn ngừng học hỏi, bạn sẽ ngừng dẫn dắt."

Hãy bắt đầu bằng việc tìm ra phương pháp học tập phù hợp nhất với bản thân. Bạn có thể đọc sách, xem video, nghe sách nói, podcast, hoặc dành thời gian trò chuyện cùng các cố vấn (mentors) bất kể phương thức nào, miễn là giữ cho việc học không bị gián đoạn. Đắm mình trong những luồng tư duy mới mẻ và đột phá sẽ làm giàu vốn kiến thức, đồng thời giúp bạn ứng phó linh hoạt với các thách thức trên hành trình hướng tới mục tiêu.

2. Tái tạo hệ thống (Reinvent Systems)

Khi bắt tay vào việc hiện thực hóa bức tranh tương lai, bạn cần đánh giá và rà soát lại các hệ thống vận hành hiện tại đang dùng để giải quyết công việc. Việc tích hợp Trí tuệ nhân tạo (AI) một cách có tư duy và chiến lược vào quy trình làm việc chính là một ví dụ điển hình cho thấy cách các nhà lãnh đạo tái tạo hệ thống. Hãy tự đặt ra những câu hỏi sau:

• Làm thế nào để chúng ta tối ưu hóa quy trình làm việc tốt hơn?
• Làm thế nào để giảm thiểu tối đa sai sót?
• Làm thế nào để đạt được mục tiêu nhanh hơn?
• Làm thế nào để chạm đến mục tiêu với chi phí thấp hơn?

Tầm nhìn chỉ có thể trở thành hiện thực thông qua con người và các đầu việc được thực thi hàng ngày. Bằng cách áp dụng tư duy cải tiến liên tục, bạn và đội ngũ của mình sẽ từng bước đưa tầm nhìn đó vào đời sống thực tế.

3. Tái tạo cấu trúc (Reinvent Structure)

Để sẵn sàng cho tương lai, nhà lãnh đạo thường phải tư duy lại toàn bộ cách thức tổ chức cấu trúc phía sau bộ máy vận hành.

Thực tế đáng buồn là nhiều tổ chức đang tự bẫy mình trong chính những bộ khung do họ tạo ra, và rốt cuộc con người lại phải đi phục vụ cho cấu trúc, thay vì cấu trúc phải phục vụ cho sứ mệnh của tổ chức. Cần phải có lòng can đảm và sự khiêm tốn để thừa nhận rằng một cấu trúc tổ chức đã lỗi thời. Để xác định xem tổ chức của bạn có đang rơi vào tình trạng này hay không, hãy tự hỏi: “Liệu cấu trúc hiện tại có đang chi phối các quyết định của chúng ta không? Có cách nào để tái tạo cấu trúc này nhằm phục vụ tốt hơn cho tầm nhìn hay không?”

Nhà đồng sáng lập Netflix, Reed Hastings, là một bài học thực tế điển hình cho tư duy tái tạo cấu trúc. Vào đầu những năm 2000, Netflix đang phát triển cực thịnh với mô hình kinh doanh cho thuê đĩa DVD qua bưu điện, thậm chí vượt mặt cả các chuỗi cửa hàng cho thuê băng đĩa truyền thống như Blockbuster. Thay vì bám chặt vào mô hình DVD đang hái ra tiền đó, Hastings đã thách thức trạng thái hiện tại và phác thảo một bức tranh tương lai hoàn toàn mới. Ông quyết định chuyển dịch sang mảng phát trực tuyến (streaming) ngay cả trước khi khách hàng có nhu cầu, một bước đi đòi hỏi phải đập đi xây lại toàn bộ cấu trúc của công ty. Bằng cách đó, ông không chỉ cải tiến một doanh nghiệp; ông đã định nghĩa lại cả một ngành công nghiệp.

Những nhà lãnh đạo xuất sắc luôn giữ sự linh hoạt. Họ chủ động tái tạo cấu trúc vai trò, đội ngũ và quy trình để hiện thực hóa tầm nhìn, thay vì cố chấp bám víu vào những điều đã quá quen thuộc.